«پدر سرگی» نوشته‌ی لئو تولستوی، داستان شاهزاده استپان کاساتسکی است؛ مردی جوان، موفق و بلندپرواز که پس از ضربه‌ای عاطفی، از زندگی اشرافی فاصله می‌گیرد و راهب می‌شود. او تصور می‌کند با ترک دنیا و پناه بردن به صومعه می‌تواند بر غرور، شهوت و خواسته‌های نفسانی خود غلبه کند. اما خیلی زود روشن می‌شود که فرار از دنیا لزوماً به معنای رهایی از خود نیست.

تولستوی در این داستان، یک سؤال بسیار جدی را پیش می‌کشد: آدمی برای خدا و حقیقت زندگی می‌کند یا برای نگاه و تحسین دیگران؟ پدر سرگی به شخصیتی مقدس تبدیل می‌شود و مردم برای دیدنش می‌آیند، درباره‌اش داستان می‌سازند و حتی به او قدرت معجزه نسبت می‌دهند. اما همین شهرت، به‌جای اینکه نشانه‌ی ایمان او باشد، تبدیل به آزمونی برای غرورش می‌شود.

شاید جذاب‌ترین وجه داستان این باشد که تولستوی قهرمانش را نه یک قدیس بی‌نقص، بلکه انسانی گرفتار تناقض نشان می‌دهد. پدر سرگی می‌خواهد از «خود» عبور کند، اما در بخش بزرگی از مسیر همچنان درگیر همان «خود» است؛ با این تفاوت که حالا غرور او لباس تقدس پوشیده است. به همین دلیل، «پدر سرگی» را می‌توان داستانی درباره‌ی خودفریبی هم دانست؛ درباره اینکه گاهی حتی کارهای ظاهراً خوب و اخلاقی ما می‌توانند ریشه در میل به دیده‌شدن داشته باشند.

بخش مشهور کتاب:

«او می‌خواست و نیاز داشت که دیگران دوستش داشته باشند، اما خودش هیچ عشقی نسبت به آنان احساس نمی‌کرد؛ نه عشق داشت، نه فروتنی و نه پاکی.»

«پدر سرگی» کوتاه است، اما از آن داستان‌هایی است که بعد از تمام شدنش، سؤالش باقی می‌ماند: اگر هیچ‌کس ما را نبیند و تحسین نکند، آیا باز هم همان آدمی خواهیم بود که ادعا می‌کنیم هستیم؟